راهنمای ایمنی کار با مواد شیمیایی

<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:1; mso-generic-font-family:roman; mso-font-format:other; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:1627400839 -2147483648 8 0 66047 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:10.0pt; margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; margin-bottom:10.0pt; line-height:115%;} @page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0; mso-gutter-direction:rtl;} div.Section1 {page:Section1;} -->

راهنمای ایمنی کار بامواد شیمیایی Chemical Safety


مقدمه :
استفاده از موادشیمیائی خطرناک در تمامی آزمایشگاهها باید مطابق با اصول استاندارد ادارة ایمنی وسلامت شغلی
[occupational safety and Health Administration(OSHA)]
باشد.
برای اجرای این استاندارد باید تدابیر محافظت در برابر مواد شیمیایی (CHP) نوشته شود. این تدابیر باید سلامتی افرادی را که در آزمایشگاه با مواد شیمیائیخطرناک کار میکنند تأمین کند.
این بخش ازدستورالعمل راهنمای ایمنی در آزمایشگاه، شامل تدابیر محافظت در برابر مواد شیمیائی (CHP) است و این تدابیر به شکل بارزی می تواند در مواقع ضروری ازسرایت مواد شیمیایی خطرناک به بدن جلوگیری کند.
علاوهبر دستورالعمل های اجرایی استانداردی که در سایت قرارداده شده، لازم است برای سایرموارد خطرساز(اعم از شیمیایی، فیزیکی و غیره ) نیز این دستورالعمل ها آمادهشود.
بنابراین باید مواد شیمیایی خطرناک وسایر موارد مخاطره آمیز توسط مسئول هر آزمایشگاه مشخص شده و با همکاری واحد ایمنی؛سلامت و محیط پزوهشکده اقدام به تهیه دستورالعملاجرایی استاندارد شود.

 

مسئولیت ها در برابر محافظتاز مواد شیمیایی

 

مسئولیت رئیس بخش


اطمینان از وجود تمام امکانات لازم برای ایمنی در برابر مواد شیمیایی دربخش مربوط به خود
دستور تهیه کردن دستورالعمل محافظت در برابر مواد شیمیایی (CHP) متناسب با نیاز آزمایشگاه مربوطه


مسئولیت ناظر (سرپرست)


تهیه و تکمیل دستورالعمل محافظت در برابر مواد شیمیایی (CHP)، مخصوص بهآزمایشگاه مربوط به خود
آموزش کارکنان و تازه واردین به آزمایشگاه به منظورچگونگی یافتن و استفاده از MSDS (برگ اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی)
تهیه MSDS مواد شیمیایی موجود در آزمایشگاه برای استفاده داخلی
مطلع کردن تازه واردیناز مواد شیمیایی خطرناک موجود در آزمایشگاه
تهیه دستورالعمل چگونگی استفادهکردن از مواد شیمیایی بسیار خطرناک
هماهنگی به منظور انجام آزمایشات طبی،کنترل میزان تماس با مواد شیمیایی و ...
هماهنگی فوری برای اقدام به موقع درموارد اورژانس، یا ریختن مواد شیمیایی، جراحت و آسیب بدنی یا سرایت سریع وسیع موادشیمیایی
تهیه MSDS برای همه موارد شیمیایی خطرناک موجود در آزمایشگاه بهمنظور استفاده تمامی کارکنانی که با این مواد سر وکار دارند. در صورت لزوم اطلاعاتاین مواد باید به روز شود.


مسئولیت کارکنان و دانشجویان


آگاهی از مقررات و اجرای استانداردهای مربوط به محافظت در برابر موادشیمیایی (CHP)
گزارش دادن حوادث، یا احتمال سرایت مواد شیمیایی، و یا هروضعیت خطرناک دیگر به سرپرست آزمایشگاه


مسئولیت واحد ایمنی و سلامت


بازبینی و مرور دستورالعملهای استاندارد محافظت در برابر مواد شیمیاییبه طور سالانه 

توسعه و تکمیل راهنمای ایمنی شیمیایی، تجدیدنظر در راهنمای ایمنی آزمایشگاهو اطلاعات موجود در سایت برای آموزش کارکنان آزمایشگاه .
ارزیابی میزان سرایتیک ماده شیمیایی و پیش بینی روش های جلوگیری ازسرایت آن.
راهنمایی در مواقعاضطراری به منظور جمع آوری مواد شیمیایی که ریخته است.
تحقیق و رسیدگی بهحوادث آزمایشگاهی.
نگهداری اطلاعات و اسنادی که بیانگر تماس کارکنان با موادشیمیایی بوده است.
تهیه و نگهداری لیست مواد شیمیایی که نیازمند اقداماتکنترلی بیشتری است.
بازرسی دوره ای آزمایشگاهها به منظور بررسی مسائل ایمنیآنها.

برگ اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی ‹‹MSDS››

 

ادارة ایمنی و سلامت شغلی‹‹OSHA›› لازم دانسته است که تمام سازندگان،بازرگانان عمده فروش، و توزیع کنندگان مواد شیمیایی برگ اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی ‹‹MSDS›› برای موادی که تولید می کنند یا می فروشند تهیه کنند. OSHAهمچنین لازمدانسته که کارفرمایان یک کپی از MSDS مواد شیمیایی خطرناک تهیه و در مکانی که بااین مواد سروکار دارند نگهداری کنند. این اطلاعات‹‹MSDS›› باید در تمام اوقات کاریدر دسترس افراد باشد.
عموماً برگه های اطلاعات MSDSبا ماده شیمیایی سفارش شدهتوسط شرکت سازنده داده می شود یا می توان آن را بعداً دریافت کرد.
دسترسی به MSDS یک ماده شیمیایی از طریق لینکهای موجود در وب سایت واحد ایمنی و سلامت امکانپذیر است .

قبل از کارکردن با هر ماده شیمیایی ابتدا با استفاده از MSDS آن با خطرات ونکات ایمنی مربوطه باید آشنا شد.
برگه های اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی حاویاطلاعاتی است که عبارتند از : نام ماده شیمیایی- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی- سمیتآن- شیوه صحیح جابجایی و نگهداری آن- روشهای صحیح اقدامات اورژانسی اولیه و  ...

به طور کلی یک MSDS حاوی اطلاعات گوناگونی میباشد که تعدادی از آنها عبارتند از :


1- 
هویت ماده شیمیایی
2- 
ترکیب یا اطلاعات مربوط به اجزاء سازندة آن
3- 
آشنایی با خطرات احتمالی
4- 
اقدامات اولیه اورژانسی
5- 
اقداماتاولیه در مواجهه با حریق
6- 
اقدامات اولیه در صورت ریختن اتفاقی ماده شمیایی
7- 
شیوه صحیح حمل و نقل و نگهداری
8- 
روشهای مهارکردن سرایت آن/ محافظتافراد در برابر ماده شیمیایی
9- 
خواص فیزیکی و شیمیایی
10- 
پایداری و واکنشپذیری
11- 
اطلاعات سمیت ماده شیمیایی
12- 
اطلاعات اکولوژیکی
13- 
اصولصحیح معدوم کردن پسماندهای آن
14- 
اطلاعات لازم در مورد جابجا کردن آن
15- 
سایر اطلاعات


پاسخ هر سؤالی در مورد MSDS را در آدرس زیر می توان یافت.


http://www.ilpi.com/msds


جستجوی MSDS در آدرس زیر امکان پذیر است.


http://www.msdssearch.com/msdssearch.htm


برچسب نام ماده شیمیایی :


برچسب های نصب شده بر روی ظروف مواد شیمیایی، منبع اصلی و مهم اطلاعات آنماده است.
سازندگان مواد شیمیایی باید براساس استانداردهای مرتبط با خطر موادشیمیاییOSHA  (1200،1910،CFR29) بر روی هر ظرف، برچسبی دارای مشخصات: نام و آدرسسازنده – نام ماده شیمیایی و خطرات احتمالی در صورت استفاده از آن را قیدنمایند.
بیشتر سازندگان مواد شیمیایی اطلاعات اضافی دیگری مانند خواص فیزیکی- اقدامات اولیه اورژانسی و .. را نیز روی برچسب قید می کنند. براساس استاندارد مربوطبه آزمایشگاه که توسط OSHA تعریف شده است (1450،1910،CFR29) باید مسئولین آزمایشگاهمطمئن باشند که ظروف حاوی مواد شیمیایی خطرناک موجود در آزمایشگاه، بدون برچسب یادارای برچسب مخدوش شده نباشند. همچنین ظروف حاوی حلال یا مواد شیمیایی دیگری کهبرچسب آن به مرور زمان خراب شده باید مجدداً برچسب جدید نصب گردد.
مقادیر کممواد شیمیایی که به طور موقت در ظروف آزمایشگاه نگهداری می شوند باید دارای برچسبنام ماده شیمیایی و خطر مربوط به آن باشند.

 

علامت لوزی: روشی برای طبقه بندی خطرات یک ماده شمیایی( توسط NFPA )


علامت لوزی که توسط NFPA طراحی شده است روشی بین المللی برای شناساییخطرات مربوط به یک ماده شیمیایی خاص است. تا کارکنان با استفاده از اطلاعات آن دچارصدمه و آسیب نشوند.
این علامت خیلی مواقع در آزمایشگاهها، مکان های نگهداری موادشیمیایی یا روی ظروف مواد شیمیایی پیدا می شود. در جدول زیر خطرات گوناگون در لوزیمربوطه بوسیله کدهایی به شکل عدد نشان داده شده که به ترتیب شدت خطر تقسیم بندی شدهاند.

 

خطر حریق(آتشسوزی)


 دمای اشتعال :


4- کمتر از ◦73فارنهایت
3-
کمتر از ◦100
2-
بیشتر از ◦100 و کمتر از ◦200 فارنهایت
1-
بالاتر از ◦200 فارنهایت
0-
غیر اشتعال

خطر مرتبط باسلامتی

 


 4-
کشنده
3-
بی نهایت خطرناک
2-
خطرناک
1-
کمی خطرناک

 

http://www.mums.ac.ir/shares/buali/dolatih1/untitled.JPG

 

واکنشپذیری


4-
احتمال منفجر شدن
3-
احتمال انفجاردر صورت ضربه یا حرارت
2-
تغییرات شیمیایی شدید
1-
ناپایدار در صورت حرارتدادن
0-
پایدار

 

خطرات ویژه

 

 OX- اکسیدکننده
ACID-
اکسید
ALK-
قلیا
CORR-
خورنده
Use No Water –
از آب استفاده نشود
Radioactive-
پرتوزا

لینکهای مرتبط با NFPA


http://www.nfpa.org/index.asp
http://www.nfpa.org/faq.asp?categoryID=928#23060

 

دستورالعمل های اجراییاستاندارد (SOPs)


دستورالعملهای اجرایی استاندارد که روشهای صحیح کار را بیان می کنند، بهمنظور راهنمایی افراد جهت کارکردن صحیح با مواد شیمیایی خطرناک تهیه شدهاند.
دستورالعملهای اجرایی استاندارد باید برای هر کدام از مواد شیمیایی خطرناککه در آزمایشگاه وجود دارد تهیه شود، (SOP)ها باید بیان کننده شیوة صحیح آمادهکردن، توزیع و انتقال، نگهداری، معدوم کردن پسماندها و اقدامات اورژانسی اولیهموردنیاز برای هر ماده شیمیایی خطرناک یا گروهی از مواد شیمیایی که خطرات مشابهدارند باشد.


نکات قابل توجه در ارتباط با موادشیمیایی


 

1) تهیه مواد شیمیایی


• 
هنگام خریداری مواد شیمیایی برای آزمایشگاه، باید بررسی کاملی انجام دادتا مواد شیمیایی ای خریداری گردد که کمترین خطرات را داشته باشند.
• 
حجم موادشمیایی خطرناک که در آزمایشگاه نگهداری می شود باید حتی الامکان مطابق با نیاز باشدتا خطرات ناشی از آن برای کارکنان کم باشد. (از ذخیره بیش از حد نیاز مواد درآزمایشگاه پرهیز شود)
• 
انجام یک آزمایش به روشهای مختلفی امکان پذیر است، بهاین منظور باید با بررسی دقیق روشها، روشی را انتخاب کردکه از مواد شیمیایی باخطرات کمتر و ایمنی بیشتر استفاده شود.
• 
مطلب مهم در مورد مواد شیمیایی جلوگیریاز خریداری موادی است که در آزمایشگاه موجود است. چون در بعضی از آزمایشگاههامحققین مختلفی فعالیت می کنند، برای جلوگیری از خریدهای تکراری، باید لیست موادشیمیایی و مقادیر هرکدام در دسترس باشد. رعایت این موضوع ضمن اینکه حجم موادشیمیایی خطرساز را در آزمایشگاه کم می کند، فضای موردنیاز برای نگهداری این مواد راهم کاهش خواهد داد.

2) کارکردن با پودرهای شیمیایی

 
بعضی  از مواد شیمیایی که برای تهیه محلول استفاده می شوند به شکل پودرهستند. به منظور کاهش خطرات ناشی از استنشاق گرد و غبار این مواد و جلوگیری ازآلودگی سطوح آزمایشگاه نکات ذیل توصیه می شود.
• 
در صورت امکان، ماده شیمیاییموردنیاز به صورت محلول های آماده خریداری گردد.

• در صورت امکان، پودر موردنظر به شکل بسته بندی شده و با وزن مشخص در ویالهایا شیشه های درب بسته ای که بتوان حلال را به داخل آن تزریق کرد، تهیهگردد.
• 
در صورتیکه توزین پودر شیمیایی در فضای آزمایشگاه باید انجام شود، نکاتزیر رعایت گردد.
الف- در صورت امکان از ترازویی که در محفظه سربسته است استفادهشود، تا گردوغبار در هوا پخش نگردد.
ب- در صورت امکان با انتقال ترازو به هودشیمیایی یا هود بیولوژیک، توزین در زیر هود انجام گیرد.
ج- برای انتقال مادهشیمیایی از ظرف به ترازو اسپاتول مناسب استفاده شود.
(
از ریختن یا پاشیدن پودرهنگام توزین اجتناب کنید)
د- همیشه هنگام کار با مواد شیمیایی خطرناک از تجهیزاتمحافظت شخصی استفاده شود.
هـ - بعد از اتمام کار سطوح آغشته به مواد شیمیایی رابه طرز صحیح تمیز نمائید. تمیز نگه داشتن سطوح کار علاوه براینکه خطر سرایت مواد بهدیگران را کاهش می دهد، از ایجاد خطا در سایر آزمایشات نیز می کاهد.


3)
حمل و نقل مواد شیمیایی


هنگام حمل و نقل، رعایت نکات ایمنی ذیل به منظور جلوگیری از افتادن وریختن مواد شیمیایی لازم است.
الف- مواد شیمیایی خریداری شده را حتماً در محیطآزمایشگاه از فروشنده تحویل بگیرید.
ب- در صورت استفاده از ظروف شیشه ای برایحمل و نقل مواد، درب آن محکم و غیرقابل نشت بوده و در یک ظرف نشکن دیگری قرار دادهشود.
ج- در صورت امکان، حمل و نقل مواد شیمیایی با وسایل حمل و نقل عمومی انجامنشود.


4)
انبار کردن مواد شیمیایی


شیوه صحیح نگهداری مواد شیمیایی در آزمایشگاه همیشه یکی از مطالب بسیار بااهمیت است.
مواد شیمیایی که به شیوه ناصحیح در کنار همدیگر نگهداری می شوند ممکناست با همدیگر واکنش داده و محصولات خطرناک تولید کنند.
گاهی اوقات نگداریناصحیح مواد شیمیایی علاوه بر آلودگی، باعث هدررفتن مواد و کاهش خواص و اثرات موادشیمیایی می شود.
رعایت نکات ذیل می توان خطرات ناشی از ناسازگاری مواد را حذفکند.
• 
از نگهداری اسیدها در مجاورت بازها یا فلزات فعال مانند سدیم- پتاسیم ومنیزیم خودداری کنید.
• 
از نگهداری جامدات یا اسیدهای اکسیدکننده در مجاورتاسیدهای آلی و مواد قابل اشتعال اجتناب نمائید.
• 
از نگهداری موادی که با آبواکنش می دهند در اطراف سینک دستشویی یا نزدیکی محلولهای آبی خودداری کنید.
• 
ازنگهداری اسیدها در مجاورت موادی که در تماس با آنها گازهای سمی تولید می کننداجتناب کنید (مانند سدیم سیانید- سولفید آهن)
در جدول ذیل اسامی تعدادی از موادشیمیایی که با یکدیگر ناسازگاری دارند و نباید در مجاورت هم نگهداری شوند آمدهاست.

 

ماده شیمیایی

ناسازگار با ...

اسید استیک

عوامل اکسیدکننده : مانند اسید کرمیک- اسید نیتریک- ترکیبات هیدروکسیل دار – اتیلن گلیکول – پرکلریک اسید- پراکسیدها- پرمنگناتها

استون

اسید نیتریک- اسید سولفوریک- سایر عواملاکسیدکننده

استیلن

کلر- برم- مس- فلئور- نقره- جیوه

فلزات قلیایی و قلیایی خاکی مانند: پودر آلومینیوم- منیزیم-کلسیم- لیتیم- سدیم- پتاسیم

آب- تتراکلرید کرین- سایر ترکیبات هیدروکربنی کلردار- دیاکسید کربن- هالوژنها

آمونیاک(بی آب)   

جیوه (مثلاً در فشارسنج جیوه ای)- کلر- هیپوکلریتکلسیم-ید- برم- هیدروفلوریک اسید

نیترات آمونیوم

اسیدها- پودر فلزات- محلولهای قابل اشتعال- کلراتها- نیتریت ها- گوگرد- ترکیبات آلی ریز یا مواد قابل احتراق

آنیلین

اسید نیتریک- پراکسید هیدروژن

مواد حاوی آرسنیک

عوامل کاهنده

آزیدها

اسیدها

برم

عوامل مربوز به کلر را مشاهده کنید

اکسید کلسیم

آب

کربن فعال

هیپوکلریت کلسیم- سایر عوامل اکسیدکننده

کلراتها

نمکهای آمونیوم- اسیدها- پودر فلزات – گوگرد- ترکیبات آلیریز یا مواد قابل احتراق

کلر

آمونیاک- استیلن- بوتا دی ان – بوتان- متان- پروپان (یاسایر گازهای بدست آمده از نفت) – هیدروژن – سدیم کاربید-بنزن – پودر فلزات- تربانتین

دی اکسید کلر (clo2) 

آمونیاک- متان- فسفین (PH3)- سولفیدهیدروژن

اسید کرمیک (کرومیوم تری اکسید)

اسید استیک- نفتالین- کامفور- گلیسرول- الکل- محلولهایقابل اشتعال

مس

استیلن- پراکسید هیدروژن

سیانیدها

اسیدها

محلوهای قابل اشتعال

نیترات آمونیوم- اسید کرمیک(H2cro4)- پر اکسید هیدروژن- اسید نیتریک- سدیم پراکسید- هالوژنها

هیدروکربن ها (مانند: بوتان- پروپان- بنزین)

فلئور- کلر- برم- اسیدرکرمیک- پراکسید سدیم- سایر عواملاکسید کننده

اسید هیدروسیانیک

قلیا

اسید هیدروفلئوریک

پرمنگنات پتاسیم- اسید سولفوریک

سولفید هیدروژن      

اکسیدهای فلزی – پودر مس- عواملاکسیدکننده

هیپوکلریت ها

اسیدها- زغال فعال- آمونیاک

ید

استیلن- آمونیاک (گاز یا محلول آبی)- هیدروژن

جیوه

استیلن- فولمینیک اسید- آمونیاک

نیترات ها

پودرهای فلزی و غیرفلزی- سولفید های فلزی- محلولهای قابلاحتراق

اسید نیتریک

استیک اسید- آنیلین- اسید کرمیک- هیدروسیانید اسید- سولفیدهیدروژن- گازها و محلولهای قابل اشتعال- مس- آلیاژ برنج-فلزات سنگین- قلیاییها

نیتریت ها

نمکهای آمونیوم- آمیدها- فسفیدها- عواملکاهنده

نیترو پارافین ها

اسیدها- بازها- آمین ها- هالیدها

اسید اگزالیک   

نقره- کلریت ها- اوره

اکسیژن

روغنها- گریس- هیدروژن- سایر عوامل کاهنده شامل گازها،محلولها و مواد جامد قابل اشتعال

پرکلرات ها

مشابه کلرات ها

پرکلریک اسید

عوامل کاهنده مانند : استیک انیدرید- بیسموت و آلیاژهایآن- الکها- کاغذ – پشم- گریس- روغنها

فسفر (سفید)

هوا- اکسیژن- قلیاها- هالوژنها- اکسیدهای هالوژن- عواملاکسیدکننده

پتاسیم

تتراکلرید کرین- دی اکسید کربن - آب

پرمنگنات پتاسیم

گلیسرول- اتیلن گلیکول- بنز آلدئید- سایر عوامل کاهنده- اسید سولفوریک

سدیم

تتراکلرید کربن- دی اکسید کربن- آب

پراکسید سدیم

اتانول- متانول- اسید استیک گلاسیال- استیک انیدرید- بنزآلدئید- کربن دی سولفید- گلیسرین- اتلین گلیکول- اسیتل استات- متیل استات- فورفورال

سولفیدها

اسیدها

سولفوریک اسید

پرمنگنات ها- آب – محلولهای آبی- عوامل کاهنده- کلرات ها- پرکلرات ها- اسید نیتریک


 
مرجع :              

                                                                                                                Safety in Academic chemistry laboratories  volume 1
 published by the American chemical society
Joint board-council committee on chemical safety
http://membership.acs.org/c/ccs/pubs/SACL_Students.pdf

 

   + روح اله قاسمزاده - ۱:٥۱ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٥/۳۱

آنالیز درخت خطا

<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0; mso-font-charset:2; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:0 268435456 0 0 -2147483648 0;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:1; mso-generic-font-family:roman; mso-font-format:other; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:1627400839 -2147483648 8 0 66047 0;} @font-face {font-family:"B Yagut"; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0; mso-font-charset:178; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:8193 -2147483648 8 0 64 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:10.0pt; margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; margin-bottom:10.0pt; line-height:115%;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

آنالیز درخت خطا(FTA)

درخت خطا نمایشی گرافیکی از ترکیب علتهایی است که باعث مشخص گردیدن رویداد ناخواسته می گردد. به عنوان مثال رویدادهایی مانند زخمی شدن یک فرد ، خرابی یک وسیله مکانیکی ، نشتی گاز و یا قطع تولید

آنالیز درخت خطا شاید بهترین روش جهت شناسایی و آنالیز ایمنی می باشد. درخت خطا توانایی تشخیص نحوه ایجاد علت های بروز واقعه(رویداد)را دارد

درخت خطا جهت آنالیز احتمال وقوع ریسک برای جلوگیری از اتفاقهای ناخواسته را دارد

درخت خطا می تواند یک روش کارا جهت تشریح احتمال وقوع یک حادثه و تخمین عمر مفید یک سیستم باشد.

            سابقه تاریخی:

سابقه استفاده از اصول درخت خطا به سال 1962 در زمان ساخت تلفن به دست آقای گراهام بل برمی گردد.

شرکت بوئینگ نیز تولیدات خود را جهت بهتر نمودن کیفیت و کمیت تولیداتش از اصول درخت خطا پیروی می نماید.

در واقع درخت خطا یک مدل منطقی چشمی است که ایجاد یک رویداد ناخواسته را در سیستم نشان می دهد که رویداد اصلی ناخواسته را در راس قرار می دهند.

FTA((FAULT TREE ANALYSIS سیستم را تجزیه نموده و اثرات هر عللی را بوسیله احتمال وقوع هر عامل و یا تعداد تکرار آن تجزیه و تحلیل می نماید تا به رویداد اصلی برسد.

فواید FTA

بعضی از فواید درخت خطا به شرح زیر می باشند.

1-شناسایی ارتباط بین توابع مختلف یک سیستم

2-بدست آوردن ترسیم گرافیکی از ترکیب وقایع که به رویداد اصلی ختم می گردد.

3-بکارگیری از پارامترهای عددی از نظر احتمال وقوع و همینطور تعداد حوادث که نتایج آن در بدست آوردن احتمال وقوع حادثه اصلی موثر می باشد.

4-شناسایی و محاسبه مقدار ارزش بیشترین واقعه

با این روش به جهت شناسایی علل های وقوع یک رویداد می توان مجموعه ای که باعث ایجاد یک رویداد ناخواسته شود را شناسایی و حذف نمود.

این روش موقعی کاربرد خوبی دارد که حوادث و خطرات ناشی از آن شناسایی شده باشد و به جهت شناسایی جزئیات بیشتر از این روش استفاده می گردد

اشکالات FTA

بعضی از اشکالات درخت خطا به شرح زیر می باشند.

1-     این روش بطور نسبی جزئیات را بیان می کند و روشی وقت گیر است.

2-     این روش نیاز به آموزش دارد.

3-     احتمال وجود خطا برای منابع مختلف وجود دارد که نتیجه این خطا پشت سر هم باعث ایجاد خطا می گردد.

4-     می توان برای یک حادثه درختهای خطای زیادی کشید و نتیجه یکسانی گرفت و بکار گیری این روش بطور کامل کاربردی نیست.

5-     بکار گیری این روش به جزئیات و اطلاعات زیادی نیاز دارد.

تعریف عناوین درخت خطا

درخت خطا: یک دیاگرام منطقی که رویدادها و شرایط آنها را برای رسیدن به رویداد ناخواسته اصلی بیان میدارد.

رویداد: مفهوم رویداد یک عنصر دو ارزشی است که اگر تغییرات ناشی از آن در جهت مثبت باشد به آن رویداد نرمال ، و در غیر اینصورت به آن رویداد ناخواسته و یا رویداد خطا می گویند.

رویداد خطا: یک نتیجه خطا از اثر متقابل خطای اولیه ، خطای ثانویه یا خطاهای دیگر است.

ریشه رویداد: خطا به دلیل شرایط ذاتی عناصر سیستم

رویداد فرعی:خطایی خارج از طراحی سیستم مثل شرایط محیطی مانند دما ، فشار ، لرزش ، رطوبت و یا خرابی که نتیجه آن ترک یا انفجار ناشی از مواد محترقه است.

فرمان خطا:به دلیل اشتباه اپراتور و یا فرمان ناشی از خرابی دستگاه کنترل و یا قطعات آن می باشد که نتیجه آن خرابی عملکرد سیستم می باشد.

علت مشترک خطا: با هم واقع شدن خطاها ناشی از دو یا چند تابع که قطعاتشان به هم پیوسته هستند که به این مورد می بایست توجه مضاعف داشت.

رویداد اصلی: خطای ناخواسته ای که باید آنالیز شود ، رویداد اصلی نقطه شروع ساختار درخت خطا است.

اجزاء سیستم: اجزاء سیستم ارتباط بین خطاها را که نتیجه آن رویداد اصلی می باشد را در بر می گیرد که می بایست جزئیات آن تحت مطالعه قرار گیرد.

دروازه درخت خطا: از دو بخش درست شده است

1-عبارات منطقی بولین(درست ، غلط)که به ورودی دروازی می آید و خروجی آن واقعه است.

2-رویدادهای خاجی که به صورت تشریحی است.

 

مراحل انجام درخت خطا

برای کامل نمودن درخت خطا می بایست طبق مراحل زیر عمل نمود.

تشریح سیستم: سیستم می بایست از لحاظمرز بندی مشخص باشد ، توابع ورودی و خروجی آن باید شناسایی گردد و در مجموع آنالیز کننده می بایست سطح تحلیل رامشخص نماید(میزان شناسایی جزئیات)

اگر اطلاعات ما غلط و یا نارسا باشد درخت خطا نباید بطور خیلی جزئی بررسی نماییم

درک سیستم: قبل از اینکه تجزیه و تحلیل صورت گیرد ، لازم است که تمام توابع سیستم شناسایی شوند به عنوان مثال عمر مفید ، نیمه عمر ، سیستم خاموش و روشن و ...همینطور اثر متقابل اپراتور و دستگاه مورد نظر و نحوه پاسخگویی سیستم به خطا و مکانیزم آلارم دهی در لحظه ایجاد اشکال.

شناسایی رویداد اصلی:شناخت صحیح رویداد اصلی در جهت موفقیت آمیز بودن درخت خطا بسیار مهم است.

به عنوان مثال

üخاموش شدن راکتور

üعدم وجود جریان برق در کابلهایی که استارت ژنراتور اضطراری را میزنند

üعدم توانایی پمپهای آتش نشانی

üاختلال در فرایند تولید PVC

این رویدادها وقایعی اصلی هستند ، چرا که حاوی سئوالهای  ، چه؟ ، کجا؟ ، چه موقع؟، می باشند.

 

ساختار درخت خطا

حال که رویداد اصلی شناخته شد می بایست مراحلی را که رویداد اصلی را نتیجه می دهد کاملاً شناسایی گردد و تحلیل خیلی بیشتر درخت خطا منجر به شناسایی جزئیات زیادتر از علل وقوع حادثه یا رویداد می گردد تا جایی که دیگر علتها قابل تقسیم نباشد که می توانیم به آنها مقدار(عدد)بدهیم

رویدادهای ریشه ای درخت خطا به سه بخش تقسیم می گردد

1-خطاهای ابتدایی

2-خطاهای فرعی

3-خطاهای دستوری(فرمانی)

1-خطاهای ابتدایی: موقعی این خطا به وقوع می پیوندد که اجزاءسیستم (یکی از اجزاء ) وظیفه خود را به خوبی انجام ندهد

2-خطاهای فرعی: این خطا ناشی از یک اختلال و ورود آن به سیستم از خارج می باشد.

3-خطاهای دستوری(فرمانی): این مورد مربوط به فرمان خطا می باشدنه عیب قطعات(اعضاء سیستم)بلکه با فرمان اشتباه وسیله مورد نظر پیام اشتباه می دهد.

منطق درخت خطا با ترکیب رویدادهای اصلی و ورود به گیتهای AND و OR می باشد.

توصیف روش تجزیه و تحلیل درخت خطا FTA (1)

 

 

روش ارزیابی درخت خطا FAULT TREE ANALYSIS

 اولین هدف در ارزیابی ریسک و قابلیت اطمینان کاهش احتمال حادثه و حفظ انسانها و پیشگیری از خسارات اقتصادی و ضایعات محیطی است و خسارات جانی عموما شامل مرگ ، جراحات، بیماری و نا توانی بوده و خسارات اقتصادی شامل توقف در ارائه خدمات یا تولید ، پایین آمدن کیفیت محصول ، از بین رفتن تجهیزات تولید و هزینه های حقوقی و قانونی و همچنین صدمات زیست محیطی شامل آلودگی آب و هوا و خاک است . به طور کلی می توان گفت روش ارزیابی درخت خطا عبارت است از :

 ابزار تجزیه و تحلیل استنباطی و همچنین دیاگرامی گرافیکی برای نشان دادن منطق و ایجاد فرایند درک استنباطی از چگونگی وقوع وقایع نا مطلوب مورد نظر

 به عبارت دیگر:

 روش ارزیابی درخت خطا ، مدلی منطقی دیداری است که از آن برای شرح چگونگی وقوع وقایع ناخواسته ویژه در یک سیستم که ممکن است به وسیله اثرات یک نقص ساده یا ترکیبی از نقایص ایجاد شود استفاده می شود .

 واقعه ناخواسته ویژه واقعه نهایی نامیده می شود . این روش تجزیه و تحلیل راه های چگونگی وقوع این واقعه ناخواسته را بررسی می کند . با در دست داشتن اطلاعات صحیح امکان محاسبات مربوط به فرکانس و احتمال واقعه نیز ممکن است .

 FTA به خصوص برای آنالیز سیستمهای پیچیده که دارای تعداد زیادی SUB SYSTEM می باشند بسیار مناسب است .

 اجرای تجزیه و تحلیل درخت خطا در هر مرحله ای از عمر سیستم عملی است ولی در صورتی که این مطالعه در مرحله طراحی سیستم صورت گرفته باشد ممکن است جهت کسب اطلاعات دقیق تر و بیشتر به دلیل تغییرات ایجاد شده در طرح ، ایجاد تغیراتی در راستای تکمیل آن ضروری باشد

 تجزیه و تحلیل درخت خطا ممکن است به دنبال اجرای یک برنامه PHA یا FMEA صورت گیرد هر چند که هیچکدام از آنها پیش نیازی برای اجرای FTA محسوب نمی شود .

 تکنیک تجزیه و تحلیل درخت خطا شامل 3 مرحله زیر است :

 1- ساخت درخت خطا

 2- تجزیه و تحلیل کیفی درخت خطا

 3- تجزیه و تحلیل کمی درخت خطا

 با توجه به اهداف مطالعه ممکن است هر کدام از مراحل فوق به تنهایی و یا همراه با یکدیگر صورت گیرند

 اولین گام در تجزیه و تحلیل درخت خطا شناخت کامل و دقیق سیستم است . اطلاعات دقیق و جزئی درباره کلیه اجزا سیستم ، اثرات متقابل فیزیکی و کار کردی ما بین اجزا و شرایط طبیعی و غیر طبیعی آنها را می توان از منابع مختلفی نظیر نقشه ها ، نمودارها ، لیست اسامی اجزا ، دستورالعمل های عملیاتی ، روشهای نگهداری ، مصاحبه با کار کنان ، متخصصین و غیره بدست آورده به علاوه مقایسه سیستم با سیستمهای مشابه نیز می تواند اطلاعات مفید دیگری را نیز تامین کند

 اطلاعات مورد نیاز در تجزیه و تحلیل درخت خطا می تواند شامل موارد زیر باشد

 1- لیست کامل اجزا سیستم

 2- عمل و وظیفه هر جزء

 3- وضعیت اولیه هر جزء

 4- شرایط طبیعی محیطی و عملیاتی هر جزء

 5- شرایط غیر طبیعی محیطی و عملیاتی هر جزء در شرایط اظطراری و بروز حوادث

 6- حالات شکست هر جزء

 7- ارتباط شکست اجزاء با همدیگر

 8- تداخل کار کردی با سایر اجزاء

 9- وظیفه اپراتورها

 10- کنترلهای کامپیوتری

 11- روشهای عملیاتی ، تعمیر و نگهداری

 به طور کلی ارزیابی درخت خطا می تواند اهداف مختلفی نظیر یافتن TOP EVENT که از بعد ایمنی همان واقعه نا خواسته منجر به خسارت و یا حادثه نامیده می شود

 

رویدادهای نقص اصلی

 حادثه زمانی رخ میدهد که رویدادهای پایه بوسیله خطاهای ایمنی سیستم دنیال شود

 3 گونه رویداد اصلی مربوط به خطاها به شرح زیر است :

 1- وقایع مربوط به دخالت انسان ، مانند خطای اپراتور ، خطا در طراحی ، خطای نگهداری سیستم

 2- وقایع مربوط به سخت افزار، نشت مایع سمی از ولو ، کمبود روغن موتور، اندازه گیری غلط یک سنسور

 3- خطای مربوط به محیط : زلزله ، طوفان، سیل ، گرد و غبار و رعد و برق

 مزایای FTA در ارزیابی خطر:

 1- هدایت تجزیه و تحلیل به سوی کشف خطاها و نقص های اصلی

 2- اشاره به سیمای سیستم و اهمیت خطاهای که باید شناخته شود

 3- کمک به تحلیل گر در فهم دقیق عملکردها و ارتباطاط بین اجزا و عناصر عملکردی سیستم

 4- تدارک یک سیستم گرافیکی مشهود و ملموس از وقایع منجر به حادثه برای مدیران سیستم که از کارخانه به دورند اما قادر به انجام تغییرات در آن می باشند

 5- تدارک تجزیه وتحلیلهای کیفی و کمی مربوط به قابلیت اطمینان

 6- اجازه به تحلیل گر در جهت تمرکز بر روی خطا های سیستم در زمانهای معین

 7- ایجاد بصیرت در مطالعه رفتار سیستم

 مزیت اصلی FTA در مقابل سایر تکنیکهای ارزیابی خطر نظیر FMEA آن است که تجزیه و تحلیل فقط محدود به شناسایی سیستم و اجزایی است که سبب ایجاد واقعه اصلی می شوند در صورتی که در FMEA هر نوع نقص و اثرات آن در سیستم باید شناسایی و مورد تحلیل قرار گیرند و ممکن است آنالیست در درک دقیق واقعه اصلی دچار سر در گمی گردد

 محدودیتهای تکنیک تجزیه و تحلیل درخت خطا

محدودیت اصلی روش FTA ، ضعف احتمالی آن در شناسایی کلیه رویدادهایی است که می توانند به وقوع رویداد اصلی کمک کنند که دلیل اصلی این امر می تواند عدم تجربه و آگاهی کافی محقق از وظیفه و رفتار سیستم باشد .

 محدودیت دیگر این روش مشکل بودن تعیین احتمال وقوع شکستها است هر چند که داده های زیادی از طریق بانکهای اطلاعاتی مهندسی ، قابلیت اعتماد منابع دیگر در دسترسند ولی تعیین احتمال دقیق شکستها بویژه خطاهای انسانی بسیار مشکل می باشد زیرا رفتار انسانها در شرایط مختلف نظیر خستگی ، حواس پرتی ، فشارهای روانی و غیره متفاوت می باشد . بعلاوه رفتار افراد مختلف در شرایط یکسان نیز متفاوت است

 

   + روح اله قاسمزاده - ۱:٤۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٥/۳۱

راه اندازی ماشین صفحه تراش

<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:1; mso-generic-font-family:roman; mso-font-format:other; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:1627400839 -2147483648 8 0 66047 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; mso-pagination:widow-orphan; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-language:FA;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-size:10.0pt; mso-ansi-font-size:10.0pt; mso-bidi-font-size:10.0pt;} @page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0; mso-gutter-direction:rtl;} div.Section1 {page:Section1;} -->

راه اندازی ماشین صفحه تراش

راه اندازی ماشین صفحه تراش مانند هر ماشین دیگری تابع دستورالعملی است که در هر کارخانه سازنده آن در کتابچه راهنمای دستگاه درج می شود،اما چون در محیط های آموزشی استادان و مربیان جهت آموزش و راهنمایی حضور دارند و وظیفه خطیر خود را به نحو احسن انجام می دهند؛از این رو نیازی به مطالعه کتابچه راهنما نیست .از طرفی در کتابهای درسی هم تا حدودی اطلاعاتی به منظور آشنای هنر جویانان گردآوری شده است ماشین براده برداری صفحه تراش نیروی محرکه خود را از طریق موتور الکتریکی دریافت کرده  به وسیله یک جعبه دنده و مکانیزم اهرم و لنگ حرکت آن صورت می گیرد. برای راه اندازی هر ماشین از تعدادی کلید برای روشن کردن،خاموش کردن ،اهرمهایی برای تغییر دور ،تغییر جهت ،به حرکت در آوردن و یا از حرکت باز داشتن استفاده می گردد. در شکل زیر ماشین صفحه تراش را می بینید.

روش راه اندازی ماشین صفحه تراش

 

بر روی ماشین صفحه تراش دو کلید برای راه اندازی یا خاموش کردن دستگاه تعبیه گردیده است که معمولا با دو رنگ مشکی و قرمز مشخص شده است. الکتروموتور دور خود را به کمک سه تسمه به جعبه دنده انتقال داده از آنجا با یک کلاچ دور به چرخ طیار انتقال پیدا کرده و در نهایت ،کشاب به حرکت در می آید. کار اهرم کلاچ عبارتست از : راه اندازی یا از کارانداختن حرکتهای اصلی ماشین.

 

روش کنترل میزان روغن جعبه دنده ها

 

در ماشینهای صفحه تراش تبریز ،برای کنترل میزان روغن در جعبه دنده باید درپوش نسبتا بزرگی را باز کرد که به چند پیچ به بدنه بسته شده است؛همچنین باید ارتفاع روغن را کنترل کرد. سطح روغن نباید از پایینترین سطح خود کمتر باشد .در این صورت ،روغن به قسمت هایی که باید روغن کاری شود ،نخواهد رسید و موجب بروز خسارت جبران ناپذیر خواهد شد.لوله ورودی روغن باید به طور مدام  در روغن غوطه ور باشد.صافی پمپ روغن که در سر لوله ورودی تعبیه شده در فواصل زمانی معین تمیز شود مخصوصا زمانی که روغن مخزن تعویض می شود.

 

سرویس و نگهداری ماشین صفحه تراش

 

در هر کارخانه سازنده ماشین آلات صنعتی دستورالعملی برای سرویسی و نگهداری ماشین آلات آن به صورت نوشته و به همراه دستگاه به خریداران عرضه می گردد؛بنابراین باید توجه داشت که در کاتالوگ دستگاه به چه نکاتی اشاره گردیده است. هرچه به دستورالعمل های کارخانه سازنده بیشتر توجه شود ،عمر مفید ماشین آلات بالاتر رفته ،زمان بهره برداری از آن افزایش می یابد و کمتر نیاز به قطعه یدکی پیدا می شود .ماشین صفحه تراش هم مانند سایر ماشین های ابزار نیاز به سرویس و نگهداری دقیق دارد. یکی از مهمترین نکات در سرویس و نگهداری ماشین صفحه تراش ،روغن کاری آن است که در مبحث روغن کاری دستورالعمل آن بر حسب برنامه روزانه ،هفتگی و سالیانه خواهد آمد

 

اصول تمیز کاری ماشن صفحه تراش

 

تمیز کردن ماشن صفحه تراش یا هر ماشین دیگر از قسمتهای فوقانی شروع و در روی زمین در اطراف آن ختم می شود.از آنجا که ماشین صفحه تراش بر حسب نوع حرکتی که دارد،براه های خود را به اطراف ،خصوصا در قسمت جلوی گیره و میز ماشین پرتاب می کند ؛از این رو برای جلوگیری از پخش شدن براده ها به اطراف و آسیبهای احتمالی به دلیل حرارت فوق العاده ای که در لحظه جدا شدن از کار دارد ،باید حفاظی در قسمت جلوی میز به طوری که مزاحم کشاب و رنده نگردد،تعبیه گردد تا از کثیف شدن اطراف ماشین جلوگیری شود.پس از پایان کار می توان به کمک یک برس مویی ،براده ها را از قسمت فوقانی دستگاه به خصوص در اطراف گیره و شیارهای میز به پایین هدایت کرد.برای بهتر پاک شدن گیره و شیارهایی که در قسمت زیر گیره قرار دارد ،می توان گیره را باز کرد و محدوده زیر گیره را به طور اساسی تمیز کرده و مجددا گیره را سوار کرد. پس از تمیز کردن ماشین و اطراف آن ،براده ها جمع آوری و از محیط مربوطه دور می گردد.حال به کمک مقدار کمی نخ پنبه ،کلیه قسمت های دستگاه را که علاوه بر براده های ریز گرد و غبار هم بر روی آن نشسته پاک می کنیم. لازم به یادآوری است که هرگز ماشین روشن و در حال حرکت را تمیز نکنیم.برای اطمینان کلید دستگاه اصلی را خاموش می کنیم.

 

کنترل کننده های سطح روغن جعبه دنده ها

 

سیستم روغن کاری جعبه دنده به وسیله پمپ روغن انجام گرفته و یک شبکه منظم و دقیق لوله کشی،سراسر قسمتهای مختلف جعبه دنده،یاتاقانها و کشویی ها در داخل محفظه ماشین را در بر گرفته به طور اتومات با به حرکت در آمدن ماشین شروع به کار می کند.برای کنترل کار پمپ،از دریچه چشمی بازرسی استفاده شده و شخص صفحه تراشکار می تواند گاهگاهی حرکت روغن را از پشت چشمی کنترل کند و یا درپوش بغل دستگاه را باز کرده سطح روغن را در مخزن ماشین کنترل کند.همانطور که در تصویر ملاحظه می کنید روغن در کف دستگاه تا ارتفاع نشان داده شده باید باشد و صافی در سر لوله پمپ برای جلوگیری از وارد شدن مواد زائد تعیبه گردیده است.در شکل 9وضعیت روغن کاری اتوماتیک و دریچه چشمی ماشین صفحه تراش تبریز نشان داده شده است.

 

اصول روغنکاری ماشین صفحه تراش

 

در کارخانه سازنده ماشینهای ابزار بر اساس دستورالعملی که در کتابچه راهنمای ماشین مورد نظر خود قید می شود،برنامه های روغن کاری ماشینها هم به صورت نوشتاری و دیاگرامی به طور مفصل توضیح داده می شوند. مهمترین قسمتهای ماشین صفحه تراش که به روغنکاری روزانه و یا هفتگی و یا در صورت لزوم سالی دو بار نیاز دارند در شکل10 نشان داده شده است.این دستورات برای یک وقت کار در نظر گرفته شده اند.چنانچه بیش از 8 ساعت دستگاه مورد استفاده قرار گیرد،باید مجددا روغنکاری شود.روغنکاری صحیح عمر ماشین و متعلقات آن را بالا برده و اگر به شیوه ای نادرست و ناقص صورت گیرد عمر مفید دستگاه کاهش می یابد.

 

روش تعویض روغن جعبه دنده ها

 

در پشت ماشین نزدیک به کف آن ،پیچی برای تخلیه روغن کثیف و بی مصرف را تخلیه کرد. قبل از تخلیه بهتر است ماشین حدود 2 تا3 ساعت کار کند؛ سپس اقدام به تخلیه روغن کرد .مخزن روغن را باید با بنزین،الکل سفید یا نفت شستشو داد و پس از آن از روغن تمیز پر کرد.ضمنا روغن تمیز هم پس از عبور از صافی د ر مخزن ریخته شود. توجه: قبل از ریختن روغن در مخزن ،آن را کاملا باید خشک کرده پیچ تخلیه مجددا بسته شود.روغن هر ماشین با مشخصات داده شده از طرف سازنده مطابقت داشته باشد.(شکل11)

 

نکات ایمنی و حفاظتی در صفحه تراش

 

توجه به ایمنی باعث بهبود کیفی کار و سلامت شخص صفحه تراشکار و سبب جلوگیری از وارد شدن صدمه به ماشین و قطعه کار خواهد شد.در اینجا به چند مورد آن اشاره می گردد:
الف) کلیه وسایل اندازه گیری ،آچارها و ابزارها را قبل از راه اندازی ماشین از روی میز و سایر قسمتهای ماشین دور کنید.
ب) قطعات کار را تا آنجا که ممکن است کوتاه ببندید؛در غیر این صورت باعث شکستن رنده و آسیب رسیدن به ماشین و قطعه کار و یا احتمالا شخص تراشکار خواهد شد.
ج) در هنگام کار با قطعاتی که جنس شکننده دارند و براده های آنها جهنده است مانندچدن و برنج حتما از عینک محافظ استفاده کنید.
د) ایستادن در کنار ماشین و در سمتی که دسترسی به اهرمها و کلیدهای قطع حرکت اضطراری واقع است بسیار مهم بوده ،هرگز در هنگام کار ماشین ،از آن نقطه دور نشوید.
ه)برای جلوگیری از پرت شدن براده ها از روی سطح کار از قابهای محافظ می توان استفاده کرد.
و) در هنگام حرکت کشاب ،اندازه گیری نکنید؛زیرا خطر برخورد کشاب با ابزار اندازه گیری و انسان بسیار وجود دارد.

 

   + روح اله قاسمزاده - ۱:٤٤ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٥/۳۱